Maandverslag Molen Desiré

DESIRÉ MAALT ALS DE BESTE

On ze molenaar Jan Graste heeft het initiatief genomen bakker Bongers uit Schaijk te benaderen en het voor elkaar gekregen dat hij brood wil gaan bakken van de streekproducten tarwe en spelt, gemalen op onze molen. Dat is geweldig. Er is niets zo funest voor ons molenaars, dat je op de molen “niets te doen hebt” en alleen maar de wieken kunt laten draaien. Dat is niet goed voor je motivatie om molenaar te zijn. Daarom doen we er alles aan om bakker Bongers tevreden te stellen met prima meel gemalen in perfecte hygiënische omstandigheden.We hebben dan ook beide koppels stenen onder handen genomen. Dat is een flinke karwei, die eenmaal uitgevoerd, niet zo vaak hoeft te gebeuren.Alle molenaars, ook die in opleiding, werd gevraagd of ze er bij wilden zijn en zo nodig hun handjes lieten wapperen. We waren bij het open leggen van de tarwesteen met acht mannen.


De loper van de tarwesteen wordt getild en beide stenen grondig schoongemaakt.
Het resultaat is prima. De ruimten tussen de steen en de spil worden opgevuld om het hout af te schermen.

De loper wordt weer terug gelegd en het koppel tarwestenen laten we een tijdje liggen. Het wordt weer rustig op de molen en we danken de hulptroepen voor de bewezen diensten.Jan en ik gaan ons met het tweede koppel stenen bezig houden. Die moet klaar gemaakt worden om spelt mee te kunnen malen.Piet komt af en toe ook een handje helpen. Ook deze speltsteen moet grondig gereinigd worden. De noodzakelijke operatie is hetzelfde als die bij de tarwesteen.

Alles bij elkaar zijn we er wel enkele dagen mee bezig geweest, maar nu kunnen we alle aandacht geven aan het malen van spelt en tarwe.Jan heeft nog weinig maalervaring, maar dat zal spoedig ruimer worden. Met wat steun van Piet heeft hij in zijn eentje de tarwe gemalen.Beide koppels stenen doen hun werk voortreffelijk. Het is een feest voor ons molenaars om het meel in de papieren zakken te zien glijden.De spelt komt van de Maashorst en we hopen ook zo spoedig mogelijk daar onze tarwe te kunnen halen.

Op de zakken met spelt plakken we een etiket met: SPELTMEEL  Gemalen op molen Desiré. Daaronder een etiket met het logo van de Maashorst.

Met de tarwe geeft het een ander verhaal. Bakker Bongers wil zowel tarwemeel als tarwebloem. Voor dat laatste moeten we naar de molen van Eerde om het tarwemeel te “builen”.In een builmachine zitten ronddraaiende zeven, die de bloem, het griesmeel en de zemelen uit het tarwemeel halen.Het resultaat is, dat we met 86 kilo bloem terug naar Megen gaan. Die is inmiddels in Schaijk bezorgd samen met het speltmeel en het tarwemeel.Griesmeel is geschikt om er pudding mee te koken. Dat hebben we met een recept in de winkel van Richard te koop gezet.Daar kunnen zijn klanten ook speltmeel kopen; erg geschikt voor het bakken van brood.Natuurlijk zorgen we er ook voor dat het volkoren biologische tarwemeel in de winkel te koop blijft.Voor de zemelen zoeken we nog een bestemming, maar dat zal zeker gaan lukken. Mocht iemand er een bestemming voor weten, dan houden wij ons aanbevolen.We hebben het de laatste weken erg druk gehad met het maalvaardig maken van onze twee koppels molenstenen. Dat weegt ruimschoots op tegen het plezier wat we ondervinden van het malen van tarwe en spelt voor de bakker. Daarmee is de kring, die eeuwenlang ook in Megen bestaan heeft van – BOER – MOLENAAR – BAKKER – weer in ere hersteld.

In die periode hebben we ook meerdere bezoekers de molen rondgeleid. Dat blijft toch een belangrijke taak voor ons molenaars. Daarom: schroom niet om op vrijdagmiddag tussen 13.00 uur en 16.00 uur een bezoek aan onze molen te brengen. Van harte welkom.

 

September 2017  Kees van de Wiel

Desiré en de blauwe wimpel

In de vorige aflevering heb ik molenaar Jan Graste aan onze lezers voorgesteld. Hij heeft inmiddels zijn draai op molen Desiré gevonden. Hij is vast van plan om op de vrijdagmiddagen van ongeveer één uur af de molen te laten draaien en als het mogelijk is ook te gaan malen. Vaak zal ik hem gezelschap houden, want we werken zoveel mogelijk samen. Er staat nu een zakje mais op de molen klaar van onze vaste klant uit Heesch.

We zijn driftig op zoek naar meer graan, maar het resultaat daarvan is nog niet in zicht.

Wanneer Jan op de molen is, hangt hij de blauwe wimpel achter in de kap op, ten teken, dat bezoekers van harte welkom zijn. De voorzieningen zijn getroffen om koffie te zetten en dat is niet alleen voor onszelf.

Magus-TV vindt het ook belangrijk dat heel Megen kennis maat met Jan en heeft een uitgebreid interview met ons beiden opgenomen. Er zijn ook enkele aktieshots gemaakt om het molenaarsvak een beetje op te helderen.

We hebben ons best gedaan om onze plannen met de molen en het molenaarsvak over te brengen.

In het tweede weekend van mei heeft onze molen veel omwentelingen gemaakt. Op beide dagen is er volop gedraaid van 11 uur in de ochtend tot ver in de namiddag tot 17.00 uur.

Piet had daags van te voren de molen volop in de vlaggen gezet. Er is dus iets bijzonders in Megen te doen. Deze keer moest de aandacht naar onze molen getrokken worden.

Het was er best gezellig. Kinderen zaten te genieten van de ter plaatse gebakken pannenkoeken. De molenkleurboekjes vonden ze leuk om mee naar huis te nemen. Voor de wat oudere kinderen is er een werkboekje met een aantal wetenswaardigheden over de verschillende Nederlandse molens met leuke vragen en opdrachten erbij.

We hebben er nog enkele over, dus mochten jeugdigen de molen komen bezoeken, vergeet dan niet naar deze boekjes te vragen.

Ouders en ook andere bezoekers bleven wat plakken om met Jan Graste nader kennis te maken. Het hele bestuur van de Stichting Behoud Molen Desiré was op één na aanwezig gedurende vele uren. Slechts één lid was afwezig vanwege werkzaamheden in het buitenland.

Op zaterdag was het bezoek wat minder, maar op zondag bleef het mooi lopen.

De Keienfair en Kunstvoer hebben het weekend daarop weer Megen op de kaart gezet. Ook toen heeft de molen zijn sociale functie waar gemaakt door vol in de vlaggen te staan. Er was zo weinig wind, dat ik met vier volle zeilen de wieken nog niet aan het draaien heb kunnen krijgen.

Dan meld ik nog, dat Piet en ik betrokken zijn in een onderzoek naar “erfgoed (onze molen) en de leefgemeenschap daar om heen. De Woudrichemse zalmschouw, de Brabantse dag in Heeze en een vereniging voor landschapsbeheer doen daar ook in mee. Over een paar maanden zal daarover een rapport verschijnen van Erfgoed Brabant. Mocht daar iets moois uit voortkomen, dan laten wij dat weten. Tot in september.

Juni 2017 Kees van de Wiel

Desiré blij met nieuw molenaarsbloed

Jan Graste gediplomeerd

Eerder heb ik melding gemaakt van molenaar Jan Graste, die na zijn examen met regelmaat molen Desiré zal laten draaien.

Het is nu zover. Op donderdag 13 april heeft hij zijn deskundigheid op molengebied om kunnen zetten in een molenaarsdiploma op de molen De Zwaan in Lienden (Gld.) Deze prachtige Torenmolen is gebouwd in 1644 en behoort bij het weinig voorkomende molentype.

Ik ben er zeer blij mee, want Jan gaat onze molen zo vaak als hij kan op de vrijdagmiddag laten draaien. Die blijdschap heerst ook bij het bestuur van stichting Behoud Molen Desiré Megen.

We hebben samen al enkele keren op onze molen gewerkt en Jan is zeer geïnteresseerd in alles wat met Desiré te maken heeft. Dat samen werken op de molen bevalt mij goed. Ik heb er dan ook alle vertrouwen in, dat hij met veel plezier zijn deskundigheid om gaat zetten in het bedienen en mede instand houden van onze Megense monumentale molen.

Hij rekent er op, dat hij velen van u op de molen mag begroeten. Hij heeft al gevraagd naar een koffiezetapparaat en daar zal hij zeker gebruik van maken en niet alleen voor zichzelf. Misschien zijn er ook koekjes bij de koffie, maar dat kunt u zelf komen uitproberen.

Mari van Breda, inmiddels ook wel een beetje bekend in Megen omdat hij nogal eens met mij op de Desiré heeft gedraaid, behoort zeker tot één van zijn leermeesters. Eén van de molens waar Mari op de zondagochtend te vinden is, is de standaardmolen van Nistelrode.

Op de foto zien we Jan in de wiek klimmen. Hij gaat het zeil voorleggen; een molenaarstaak die onmisbaar is om de molen te doen draaien bij wat zwakkere wind.

In het tweede weekend van Mei vieren we de NATIONALE MOLENDAGEN. Dan zal Jan ook vaak op de molen aan te treffen zijn. Over dat weekend staat elders in Keiennieuws een uitgebreid bericht. Vergeet het niet te lezen en neem dan de beslissing om een bezoek te brengen.

De vijftigste verjaardag van onze koning Willem Alexander werd ook in Megen op vrijwel traditionele wijze gevierd. Piet van de Camp had de molen op de avond van 26 april vol in de vlaggen gezet. Ook dat is een traditie. Is er in Megen wat te doen, dan kun je aan de molen zien dat het de moeite waard is om het stadje te gaan bezoeken. Het waaide niet erg hard en de zon scheen volop tot groot plezier van de kinderen die aan de feestelijkheden deelnamen.

Het is en blijft een prachtig gezicht; een draaiende molen vol in de vlaggen.

Normaal gesproken maak ik af en toe de hoeveelheid gemaakte omwentelingen aan u bekend, maar dat stuit momenteel op een klein probleem. De teller heeft er moeite mee om de cijfertjes te laten draaien. Piet met zijn gouden handjes heeft het apparaatje wel weer aan de praat gekregen, maar dat ging niet in één keer goed. Kennelijk doet hij het nu. De volgende keer zal ik melding maken van de stand van de teller.

Voorlopig gaan we ons concentreren op het inwerken van Jan tot een echte Megense molenaar. Dat gaat zeker lukken. U bent van harte welkom om hem te begroeten.

Mei 2017 Kees van de Wiel

Desiré heeft het voor de bakker

Heel, heel lang geleden was het normaal, dat de korenmolens tarwe maalden voor de bakkers in de stad of dorp waar ze de wind konden bemachtigen. Dat was een normale gang van zaken tot aan de uitvinding van krachtige motoren en bij het uitbreken van de eerste wereldoorlog.

De foto laat ons de Engelse Hornsby van rond 1900 zien, die je kunt bewonderen in het motorenmuseum bij stoomgemaal “De Tuut” in Appeltern.

Bij mij thuis hadden we een oude Deutz, die water gekoeld werd en het tempo van de ontploffingen konden wij tellend bijhouden. Maar met die motor hebben we nooit tarwe gemalen.

Hier bij de Desiré lagen ook motoren waaronder één op elektriciteit. Het kantoortje voor de molen ligt wat hoger, omdat het gebouwd is op de betonnen voet van een van die motoren. Binnen niet al te lange tijd komt die weer tevoorschijn, wanneer de verbouwing van de winkel plaats gaat vinden.

Tijdens de eerste wereldoorlog verbleven ongeveer een miljoen vluchtelingen uit België in ons land en door de vele molens en maalderijen, die tarwe voor de bakkers maalden, had de Nederlandse regering geen vat op de verdeling van het tarwemeel over de vele bakkers. De regering besloot om alle molenaars en kleine maalderijen te verbieden om tarwe te malen. Daar stond een fikse boete op.

Tarwe mocht alleen maar verwerkt worden in een klein aantal grote meelfabrieken en dan moet je bijvoorbeeld aan Koopmans. (In 1846 koopt een bakkerszoon een kleine rosmolen. Het is het begin van een succesvol familiebedrijf genaamd Koopmans Meel, gevestigd in Leeuwarden.)

Na die oorlog is het nooit meer goed gekomen. Nu wordt er wel op vele molens tarwe gemalen, maar dat is veelal voor winkeltjes bij of in de molen, zoals dat hier in Megen met biologische tarwe gebeurt.

Slechts enkele molens, zoals de Witte Molen in Nijmegen, hebben een grote omzet en leveren ook aan diverse bakkers.

Waarom ben ik hier over begonnen?

Eerder heb ik melding gemaakt van molenaar Jan Graste, die na zijn examen in deze maand, met regelmaat molen Desiré zal laten draaien. Bij Mari van Breda, die vaak op de Desiré heeft gedraaid, heeft hij de opleiding gevolgd. Mari is een echte regelaar en hij heeft het voor elkaar gekregen dat bakker Van Mook in Ravenstein 50 kg biologische tarwe af heeft genomen. Jan, Mari en ik hebben ons best gedaan de tarwe redelijk fijn te malen, zodat die goed kan rijzen. Van Mook gaat het bakken van biologisch tarwebrood uitproberen.

Het zou fijn zijn voor ons Megense molenaars, dat er brood van deze kwaliteit beschikbaar komt.

Jo van den Heuvel, molenaar en bakker, heeft al enkele keren met zijn oventje bij onze molen een hele dag staan bakken. De laatste keer was dat bij de opening van de molen in oktober 2015. De broden waren toen niet aan te slepen.

Het zou leuk zijn, als het experiment een succes wordt, want malen is toch wel het liefste wat een molenaar doet. We wachten geduldig af.

April 2017 Kees van de Wiel

Desiré in lawaai ondergedompeld

Dit jaar viel het feest van carnaval goed in een periode van dragelijke temperaturen en droog weer. Terwijl ik naar de molen ging om die volop mee te laten draaien met de tonen van de muziek, verzamelden zich de deelnemers aan de optocht.

Groepjes toeschouwers liepen in de richting van het stadje en anderen gingen naar de verzamelplaats.

De molen was al getooid in de vlaggen en de vlaggetjes en vanwege de toch wel stevige wind, wentelde de wieken in een hoog tempo.

Het was kennelijk “pappadag” voor een paar jonge vaders uit Oss, die zich in Megen aan de optocht wilden vergapen. Omdat de kleintjes alle aandacht hadden voor de draaiende molen, namen de vaders de kinderen op de arm en beklommen de trappen. Natuurlijk moest er een foto gemaakt worden met een wiek op de achtergrond. Dan is het ook duidelijk dat je op een molen bent.

Ze bleven niet lang, want de optocht ging beginnen.

Peter van Huijkelom meldde zich traditiegetrouw al vroeg op de galerij om foto’s te maken van taferelen in de optocht. Hij maakt een hele reeks foto’s en één of twee daarvan komen in de krant.

Naast de kleurrijke stoet had hij ook oog voor de “voedselbank” van Desiré van de Camp. Zij deelt al jaren lang bami en nasi uit aan zowel deelnemers aan de optocht en toeschouwers bij de molen “zo lang de voorraad strekt.” Ik haal ook altijd een portie om de opkomende honger te bestrijden. Peter vond het wel een leuk tafereeltje, maar het heeft de krant niet gehaald.

Ruud van Breda komt even later met de camera van Magus-TV. Hij neemt een enkele shot van de optocht en van de draaiende molenwieken. Korte tijd later is hij al weer vertrokken.

Dan is de optocht al bijna op zijn einde.

Al is het niet mijn zaak, heb ik me dit jaar opgewonden vanwege de afschuwelijke herrie, die de laatste “wagen” veroorzaakte. De geluidsgolven van de bassen drongen tot in de molen door.

De Ossenaren zetten hun herriemachine stil om bij Desiré wat te eten te halen.

Ik heb de molen nog laten draaien en op afstand in de gaten gehouden. Thuis gekomen in de Torenstraat, werd ik onaangenaam getroffen door opnieuw die vreselijke herriemakers. Ruiten trilden in de ramen en de deuren in hun kozijnen. Je kon je op een kilometerafstand nog niet verstaanbaar maken.

Deze gasten verzieken niet alleen het plezier van carnaval voor alle aanwonenden van onze straat, maar ook voor de Megense Carnavalsclub, die een feesttent op het Brimeuplein hadden neergezet en volledig overstemd werden door de herrie. Zelf hadden ze alles keurig voor elkaar, maar deze irritante gasten lieten zich niets

gelegen aan klachten, noch van de carnavalsvereniging, noch van de buurtbewoners. De beveiligers, ingehuurd door de Megense club, hebben de politie moeten bellen om die gasten te verjagen. Het duurde meer dan een uur voordat het carnavalsfeest verder kon gaan.

Mijn vraag: Het is nu al de derde of de vierde keer dat dergelijke herriemakers het feestje op het Brimeuplein en in de Torenstraat verzieken. Kunnen dergelijke lieden, die ook nog eens een hele hoop bier op de wagen hebben, vanaf de molen goed te zien, niet in de optocht geweerd worden?

Regels afspreken en niet handhaven geeft ergernis. En dat alles is geen koren op onze molen.

Maart 2017 Kees van de Wiel

Desiré is er maar stil onder

De maand januari is voor de molen een periode geweest van rust. Over enkele weken is door de weergoden besloten, dat het geen weer mag zijn waar de molen zo lekker zijn wieken op kan laten draaien. Een paar dagen was het weer om op te schieten zo slecht en onstuimig dat het niet verantwoord was om de molen los te laten. En nu zitten we al een tijdje in een hogedrukgebied, waardoor de windkracht de windstilte nagenoeg benaderd.

Kortom: Wanneer de molenaar nog op de wind zijn kost moest zien te verdienen, zou hij deze maand op een houtje moeten bijten.

Kort na Driekoningen is de kerstster in de top van de wieken naar beneden gehaald en op de tweede zolder opgeslagen tot de volgende kerstperiode. Van malen is dus niet veel terecht gekomen.

Nu was ik zelf niet in staat om de molen te kunnen bedienen, omdat ik aan mijn hand geopereerd ben. Er is wat bindweefsel rond de pees van mijn ringvinger weggehaald, waardoor die weer recht gebogen kan worden. Wanneer je je handen niet goed kunt gebruiken, is het niet verstandig dat je met de molen aan het werk gaat. Dat laat ik nog maar even achterwege.

Desiré stond weer in de rouw. Deze keer was dat omdat Tini van de Camp, zoon uit het grote molenaarsgezin van Johan van de Camp, was overleden. Molen Desiré deelt door de stand van de wieken aan iedereen mee, dat er een familielid is overleden. De onderste wiek staat dan voorbij het midden van de voorkant van de molen. Het is uit respect voor de gestorvene en de familie, dat er niet met de molen gewerkt wordt.

Ik kan me zo voorstellen, dat je als kind in een molenaarsgezin – nog meer dan andere kinderen – geboeid bent door het wentelen van de wieken en het ratelen van de tandwielen die de molenstenen in beweging brengen. Dat zal bij Tini niet anders geweest zijn. Ook hij zal met jeugdig enthousiasme de kleine helpende hand op de molen geboden hebben en met plezier het versgemalen graan door zijn vingers hebben laten glijden.

Samen met zijn broer Piet bracht hij zakken meel mee rond naar de boeren in en rond Megen. Tini heeft zelf een tijdje achter het stuur gezeten van de vrachtwagen van Jo, zijn oudere broer die een transportbedrijf gedreven heeft.

Veel jaren heeft hij ook bij de meubelfabriek van Van Gelder gewerkt.

Tini trad niet veel op de voorgrond en ik heb hem ook niet zo vaak bij de molen gezien. De laatste drie maanden heeft hij thuis in de Molenstraat doorgebracht nadat hij in het ziekenhuis de mededeling had gekregen dat ze niets meer voor hem konden doen. Drie maanden gaven ze hem nog en die heeft hij op de dag af ook gekregen.

Zoals de Desiré met de familie meeleeft, zo wil ik ook het gezin van Tini en de familie van de Camp sterkte en goede herinneringen toewensen van een geliefde molenaarszoon.

Februari 2017 Kees van de Wiel

Desiré brengt kerstgroet

Het is inmiddels een vertrouwde traditie geworden dat wanneer Sinterklaas goed en wel achter de rug is, Piet de lichtgevende Kerstster in de top van de wiek aanbrengt. Dit jaar heeft hij de kabel helemaal opnieuw moeten aanbrengen. Op de maalzolder moet de stekker in het stopcontact. De kabel gaat over de hele lengte van de binnenroede naar de top.

Heel Megen weet zich door molen Desiré bedacht met de warme en welgemeende kerstgroet.

Daar sluit ik me gaarne bij aan.

Deze maand heb ik niet veel tijd doorgebracht op de molen. Er viel weinig te malen en er waren andere dingen belangrijker. Zo heb ik Jan Gaste voorgesteld aan Wim en Piet van de Camp. Hij is vrijwillig molenaar in Oss en wil samen met mij op de Megense molen gaan werken. Hij is pas geslaagd voor zijn proefexamen voor molenaar en doet in april zijn eindexamen.

Aanvankelijk zullen wij samen molen Desiré op vaste tijden wekelijks laten draaien. Wanneer hij definitief zijn diploma heeft gehaald en na een periode helemaal gewend is geraakt aan het karakter en eigenschappen van onze molen, kan hij ook alleen de molen bedienen. Daarmee is mijn “opvolging” voor het malen op de molen van Megen geregeld. Jan is een jonge pensionado, die er zin in heeft. Samen met Mari van Breda, zijn Osse leermeester en mijn vaste vervanger in de afgelopen jaren, heb ik Jan de molen van top tot teen laten zien en hij ziet het wel zitten.

Een heel andere zaak betreft de Stichting Behoud Molen Desiré.

Het energie slurpende werk van de totale restauratie is achter de rug. Die energie is vooral opgebracht door het dagelijkse bestuur van de stichting. Ze hebben alle respect afgedwongen als je het eindresultaat ziet en terugdenkt aan het geweldige volksfeest op 4 oktober 2015 toen de molen opnieuw in gebruik werd genomen. Een zware taak zat er op. Secretaris Tonny van Liebergen, penningmeester Kees Boeijen en voorzitter Ton Kemkens vonden dat nu de molen voor een hele tijd vooruit kan, een bestuurswisseling goed zou uitkomen. Een gedeeltelijk nieuw bestuur kan de draad snel en gemakkelijker oppakken nu ze de tijd kunnen nemen om het bestuurswerk vorm te geven.

De nieuwe bestuursleden Klaas Gemmeke en Natasja Verdaasdonk gaan samen met Desiré van de Camp, Desiree Nijssen en Peter van de Coolwijk de taak op zich nemen om molen Desiré te behouden en hem in de belangstelling van de Megense gemeenschap te houden. Bij dezen wens ik hen als adviseur veel energie en wijsheid toe. Ik heb er alle vertrouwen in.

De verbouwingen rond de molen volg ik aandachtig. De plannen zijn voor het geheel erg positief. De molen komt meer “naar voren” en in de winkel zal de molenromp in beeld komen. Ik ben benieuwd naar het eindresultaat. U ook?

Kom kijken en weet dat je ook welkom op de molen bent in het jaar 2017 waarvan ik wens, dat het voor ons allen geluk en gezondheid brengt.

Januari 2017 Kees van de Wiel